Pod koniec grudnia 2014 roku wejdzie w życie nowelizacja Prawa upadłościowego i naprawczego, w tym części poświęconej upadłości konsumenckiej.

Postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, określane mianem ,,upadłości konsumenckiej’’ zostało wprowadzone do polskiego ustawodawca w 2008 r. (weszło w życie w dniu 31.03.2009 r.). Zasadniczą przyczyną wprowadzenia upadłości konsumenckiej do polskiego porządku prawego była konieczność zapewnienia możliwości oddłużenia się tym osobom fizycznym, które były zadłużone w stopniu nieumożliwiającym im samodzielną spłatę długów.

Upadłość konsumencką pod rządami poprzedniej ustawy mogły ogłosić tylko osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej, których niewypłacalność powstała wskutek wyjątkowych i niezależnych od nich okoliczności, takich jak: kataklizm, choroba, wypadek, śmierć jednego z małżonków etc. W rzeczywistości założenia dotyczące ogłoszenia upadłości były na tyle rygorystyczne, że w ciągu 5 lat od uchwalenia ustaw, upadłość konsumencką ogłosiło zaledwie 87 osób – (na 2300 złożonych wniosków o upadłość).

Konieczność wprowadzenia zmian i załagodzenia przepisów wymusiła na ustawodawcy stworzenie nowego aktu prawnego poświęconego upadłości konsumenckiej.  Pod koniec grudnia 2014 roku weszła w życie nowelizacja Prawa upadłościowego i naprawczego, w tym części poświęconej upadłości konsumenckiej.

Nadrzędnym celem ustawy jest redukcja barier w dostępie do oddłużenia, jednakże z uwzględnieniem słusznych interesów wierzycieli. Mimo złagodzenia przesłanek dotyczących ogłoszenia upadłości zachowane zostają podstawowe założenia przepisów o upadłości konsumenckiej polegające na zapobieganiu lekkomyślnemu zadłużeniu się osobom liczącym na łatwe i szybie unikniecie odpowiedzialności dzięki upadłości konsumenckiej. Oddłużenie zostaje wykluczone w przypadku niewypłacalności, do której doszło w skutek umyślnego lub rażącego niedbalstwa ze strony dłużnika.

Pytania i odpowiedzi:

Pyt.1  Kto może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej?

Odp. Wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć dłużnik – osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej.

Pyt.2  Co powinien zawierać wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej?

Odp. Wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zawierać:

1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania oraz numer PESEL dłużnika, a jeśli dłużnik nie posiada numeru PESEL – dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację;

2) wskazanie miejsc, w których znajduje się majątek dłużnika;

3) wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek i ich uprawdopodobnienie;

4) aktualny i zupełny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników;

5) spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty;

6) spis wierzytelności spornych z zaznaczeniem zakresu w jakim dłużnik kwestionuje istnienie wierzytelności; wskazanie wierzytelności w spisie wierzytelności spornych nie stanowi jej uznania;

7) listę zabezpieczeń ustanowionych na majątku dłużnika wraz z datami ich ustanowienia, w szczególności hipotek, zastawów i zastawów rejestrowych;

8) oświadczenie dłużnika, że nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 491 ze znaczkiem 4 ust. 2 i 3.

Pyt.3   Czy postępowanie upadłościowe może być przeprowadzone, jeżeli dłużnik posiada tylko jednego wierzyciela?

Odp. Tak. Postępowanie upadłościowe może być prowadzone również wtedy, gdy dłużnik ma tylko jednego wierzyciela.

Pyt.4 W jakich sytuacjach sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości?

Odp. Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli:

1) niewypłacalność dłużnika nie powstała wskutek wyjątkowych i niezależnych od niego okoliczności, w szczególności w przypadku gdy dłużnik zaciągnął zobowiązanie będąc niewypłacalnym, albo do rozwiązania stosunku pracy dłużnika doszło z przyczyn leżących po stronie pracownika lub za jego zgodą.

2) dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

3) w stosunku do dłużnika w okresie dziesięciu lat przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości:

– prowadzono postępowanie upadłościowe lub inne postępowanie, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań albo, w którym zawarto układ, lub

– prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym nie zaspokojono wszystkich wierzycieli, a dłużnik po zakończeniu lub umorzeniu postępowania zobowiązań swych nie wykonał, lub

-prowadzono postępowanie upadłościowe według przepisów tytułu niniejszego, jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek wszystkich wierzycieli, lub

– czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.

4) dane podane przez dłużnika we wniosku są niezgodne z prawdą lub niezupełne, chyba, że niezgodność lub niezupełność nie są istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Pyt.5  Mój majątek nie wystarczy na pokrycie kosztów postępowania, czy w takim przypadku mogę złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości?

Odp. W przypadku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania albo w masie upadłości brak jest płynnych funduszów na ich pokrycie, koszty te pokrywa tymczasowo Skarb Państwa. Dłużnik pokrywa następnie te koszty spłacając je w ramach wykonywania planu spłaty wierzycieli.

Pyt.6 Jakie są obowiązki i ograniczenia nałożone na upadłego po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej?

Odp. Po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej upadły powinien ściśle współpracować z syndykiem i sędzią komisarzem w zakresie likwidacji swojego majątku w celu spłaty wierzycieli. W zależności od roli syndyka w postępowaniu upadłościowym dłużnik będzie posiadać węższy bądź szerszy zakres obowiązków. Generalnie obowiązki i ograniczenia nałożone na upadłego możemy oddzielić na te dotyczące jego samego oraz te dotyczące jego majątku.

– W okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli upadły nie może dokonywać czynności prawnych, dotyczących jego majątku, które mogłyby pogorszyć jego zdolność do wykonywania planu spłaty wierzycieli.

– Upadły jest obowiązany składać sądowi corocznie, do końca kwietnia, sprawozdanie z wykonania planu spłaty wierzycieli za poprzedni rok kalendarzowy, w którym wykazuje osiągnięte przychody, spłacone kwoty oraz nabyte składniki majątkowe o wartości przekraczającej przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ostatni kwartał okresu sprawozdawczego, ogłoszonego przez Prezesa GUS. Do sprawozdania upadły dołącza kopię rocznego zeznania podatkowego.

Pyt.7  Czym jest plan spłaty wierzycieli?

Odp. Plan spłaty wierzycieli jest dokumentem, którego celem jest jak najlepsze zaspokojenie wierzycieli upadłego przy jednoczesnym uwydatnieniu funkcji oddłużeniowej. Ustalając plan spłaty wierzycieli, sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w tym ich potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności i realność ich zaspokojenia w przyszłości.

W postępowaniu o ustaleniu planu spłaty wierzycieli sąd określa, w jakim zakresie i w jakim czasie, nie dłuższym niż 36 miesięcy, upadły jest obowiązany spłacać zobowiązania uznane na liście wierzytelności, niewykonane w toku postępowania na podstawie planów podziału, oraz jaka część zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli.

Pyt.8  Co w sytuacji, gdy upadły nie może wywiązać się z planu spłaty wierzyciel?

Odp. Jeżeli upadły z powodu przemijającej przeszkody nie może wywiązać się z obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli, sąd na jego wniosek, po wysłuchaniu wierzycieli, może zmienić plan spłaty wierzycieli w ten sposób, że przedłuży termin spłaty lub zmieni wysokość poszczególnych płatności. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. Łączny okres, o który można przedłużyć termin spłaty wierzytelności, nie może przekroczyć dwóch lat.

Ponadto, w razie nie wykonywania przez upadłego obowiązków ustalonych w planie spłaty wierzycieli sąd na wniosek wierzyciela, po przeprowadzeniu rozprawy, o której zawiadamia się upadłego i wierzycieli objętych planem spłaty, uchyla plan spłaty wierzycieli oraz umarza postępowanie upadłościowe. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Pyt. 9 Czy wierzyciel może wystąpić z wnioskiem do sądu o zmianę planu spłaty wierzycieli?

Odp. W przypadku istotnej poprawy sytuacji majątkowej upadłego w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli, wynikającej z innych przyczyn niż zwiększenie się wynagrodzenia za pracę lub dochodów uzyskiwanych z osobiście wykonywanej przez upadłego działalności zarobkowej, każdy z wierzycieli może wystąpić z wnioskiem o zmianę planu spłaty wierzycieli przez podwyższenie kwot przypadających wierzycielom. O zmianie planu spłaty wierzycieli orzeka sąd po przeprowadzeniu rozprawy, o której zawiadamia się upadłego i wierzycieli objętych planem spłaty. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Pyt.10 W jakich sytuacjach Sąd umorzy postępowanie upadłościowe?

Odp.

1) Sąd może umorzyć postępowanie upadłościowe na wniosek dłużnika.

2) Jeżeli upadły nie wskaże lub nie wyda syndykowi całego majątku, niezbędnych dokumentów lub w inny sposób nie wykonuje ciążących na nim obowiązków, sąd, z urzędu albo na wniosek syndyka lub wierzyciela, po wysłuchaniu upadłego, syndyka, a w razie potrzeby także wierzycieli, umarza postępowanie, chyba, że uchybienie przez upadłego ciążącym na nim obowiązkom nie jest istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

3) Jeżeli upadły w sprawozdaniu z wykonania planu spłaty wierzycieli zataił swoje przychody lub w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli dokonywał czynności przekraczających granice zwykłego zarządu, lub gdy okaże się, że upadły ukrywał majątek bądź czynność prawna upadłego została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.

4) W razie niewykonywania przez upadłego obowiązków ustalonych w planie spłaty wierzycieli sąd na wniosek wierzyciela, po przeprowadzeniu rozprawy, o której zawiadamia się upadłego i wierzycieli objętych planem spłaty, uchyla plan spłaty wierzycieli oraz umarza postępowanie upadłościowe. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

5) Jeżeli brak możliwości wywiązania się z obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli ma charakter trwały i wynika z okoliczności niezależnych od upadłego, sąd na wniosek upadłego, po wysłuchaniu wierzycieli, może uchylić plan spłaty wierzycieli i umorzyć niewykonane zobowiązania upadłego, o których mowa w art. 49115 ust. 1–3. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie, a od postanowienia sądu drugiej instancji skarga kasacyjna.

6) Po wykonaniu ostatecznego planu podziału, a gdy z uwagi na brak majątku upadłego plan podziału nie został sporządzony – po zatwierdzeniu listy wierzytelności, i po wysłuchaniu upadłego, syndyka i wierzycieli, sąd ustala plan spłaty wierzycieli albo w przypadkach, o których mowa w art. . 49116 , umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli.

7) Sąd umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, jeśli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie byłby on zdolny do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli. Umarzając zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli sąd obciąża Skarb Państwa tymczasowo pokrytymi kosztami postępowania.

8) Po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu  zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Pyt. 11  Jakie zobowiązania nie podlegają umorzeniu?

Odp. Nie podlegają umorzeniu zobowiązania o charakterze alimentacyjnym, zobowiązania wynikające z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, zobowiązania do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zobowiązania do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd, jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie, jak również zobowiązania do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem oraz zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Pyt. 12  Czy w postępowaniu upadłościowym podlega likwidacji lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny należący do dłużnika?

Tak. Utrzymana zostaje zasada, że w postępowaniu upadłościowym likwidacji podlega lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje upadły, a upadłemu wydziela się z sumy uzyskanej z likwidacji środki przeznaczone na pokrycie kosztów najmu lokalu w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od 12 do 24 miesięcy.

Uwaga: Zgodnie z nowymi przepisami istnieje możliwość zachowania przez dłużnika lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, pod warunkiem, że na takie rozwiązanie zgodzą się wierzyciele zawierając układ.  Sylwia Koszyk

Więcej artykułów w dziale       >> Moje pieniądze

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here