W dniach 13–15 kwietnia w Parlamencie Europejskim w Strasburgu odbyło się coroczne spotkanie członków Europejskiej Sieci ds. Zadłużenia Konsumentów (European Consumer Debt Network – ECDN) oraz konferencja poświęcona związkom hazardu z nadmiernym zadłużeniem. Wydarzeniu towarzyszyły również warsztaty dotyczące edukacyjnej gry Dilemme.

Z ramienia SKEF w wydarzeniu udział wzięli: prezes SKEF Kazimierz Janiak, wiceprezes SKEF Dominik Bierecki, Joanna Kobus-Michalewska oraz Malwina Silva da Mota.

Kazimierz Janiak reprezentuje SKEF w Komitecie Zarządzającym organizacji, a od 2024 r. SKEF pełni rolę Koordynatora ECDN, odpowiadając m.in. za przygotowanie corocznych spotkań oraz konferencji. Podczas tegorocznej konferencji reprezentant SKEF Malwina Silva da Mota występował również w roli prelegenta.

Walne Zgromadzenie i reelekcja SKEF-u

13 kwietnia odbyło się Walne Zgromadzenie ECDN, podczas którego przeprowadzono wybory Komitetu  Zarządzającego na nową kadencję, na lata 2026–2030. Do zarządu ponownie wybrano: Dietera Korczaka (GPF), Gwen Harris (MABS), Kazimierza Janiaka (SKEF), Juhę Panzara (Takusäätiö) oraz Joeriego Eijzenbacha (NVVK).

Reelekcja całego składu zarządu potwierdza stabilność organizacji i pozytywną ocenę dotychczasowych działań. Szczególne gratulacje należą się prezesowi SKEF, Kazimierzowi Janiakowi.

W trakcie zgromadzenia przyjęto również nowych członków – dwie włoskie organizacje konsumenckie: UCI – Unione Consumatori Italiani oraz Unione Nazionale Consumatori Umbria.

Spotkanie było także okazją do rozmów o kierunkach rozwoju organizacji, planowanych projektach oraz wymiany doświadczeń związanych z bieżącą działalnością członków.

Konferencja „Hazard jako problem społeczny. Wpływ hazardu na ryzyko nadmiernego zadłużenia”

Drugi dzień był w całości poświęcony prelekcjom oraz dyskusji panelowej dotyczącej problematyki hazardu i nadmiernego zadłużenia. Konferencję otworzyli Prezydent ECDN Dieter Korczak, przedstawicielka CRESUS, organizacji goszczącej w Strasburgu – Pauline Dujardin, a także europosłanka Fabienne Keller.

Pierwszy, naukowy panel poświęcony był zjawisku hazardu oraz jego konsekwencjom społecznym i finansowym. Moderowany przez dr. Dietera Korczaka, obejmował wystąpienia ekspertów z różnych krajów. Prof. Gerda Reith z Uniwersytetu w Glasgow zaprezentowała kluczowe wnioski z raportu Komisji Zdrowia Publicznego „The Lancet” dotyczącego hazardu online, podkreślając jego rosnący wpływ na zdrowie publiczne. Szczególnie wybrzmiała skala oddziaływania uzależnienia – jedna osoba dotknięta problemem wpływa nawet na 6–10 osób ze swojego otoczenia.

Silvia Ricci z Izby Adwokackiej w Perugii omówiła opracowany niedawno kwestionariusz RISK INDEX służący badaniu ryzyka nadmiernego zadłużenia, ze szczególnym uwzględnieniem zachowań ryzykownych, takich jak skłonność do hazardu. Z perspektywy SKEF narzędzie to ma istotne znaczenie, ponieważ jedynie niewielka część osób uzależnionych zgłasza się po pomoc. W praktyce oznacza to, że osoby pracujące z osobami zadłużonymi powinny umieć rozpoznawać sygnały problemu i wiedzieć, gdzie kierować po dalsze wsparcie. Kwestionariusz zawiera konkretne pytania, które pomagają zidentyfikować ryzykowne zachowania na wczesnym etapie.

Z kolei dr Stuart Stamp z Maynooth University przedstawił problem uzależnienia od hazardu wśród irlandzkiej społeczności Travellers, wskazując na jego specyficzne uwarunkowania społeczne i kulturowe. Szczególne poruszenie wzbudziła skala wydatków ponoszonych na hazard oraz sposób ich kulturowego uzasadniania.

Drugi panel, moderowany przez Joeriego Eijzenbacha, koncentrował się na praktycznych rozwiązaniach wspierających osoby zmagające się jednocześnie z uzależnieniem od hazardu i zadłużeniem. Luca Rizzitano (I Diritti del Debitore) przedstawił skalę problemu we Włoszech oraz omówił dostępne narzędzia prawne wspomagające wychodzenie z zadłużenia. Podkreślił przy tym, że długi często stają się „paliwem” dla uzależnienia od hazardu, tworząc toksyczne i samonapędzające się powiązanie, które znacząco utrudnia skuteczną pomoc. Aura Pylkkänen (Takuusäätiö) przedstawiła fiński model wielosektorowego wsparcia dla osób uzależnionych, obejmujący zarówno pomoc terapeutyczną, jak i program odbudowy finansowej. Szczególny nacisk położono na pracę nad relacją z pieniędzmi.

Szczególnie odkrywcze było również wystąpienie Gary’ego Duffy’ego z   Irlandzkiej Rady ds. Kultury Bankowej (Irish Banking Culture Board) dotyczące dobrowolnych blokad kart debetowych. Prelegent przedstawił niepokojące statystyki dotyczące wydatków na hazard, zwłaszcza wśród osób o najwyższej skłonności do takich wydatków.

Pokazał również kulisy wdrażania narzędzia blokady kart w Irlandii oraz dane dotyczące jego rzeczywistego wykorzystania. Wystąpienie jasno pokazało, że nie tylko operatorzy hazardowi mają wpływ na zachowania użytkowników, ale również sektor bankowy – dzięki dostępowi do danych i odpowiednim instrumentom – może realnie wspierać ograniczanie szkód i proces wychodzenia z uzależnienia od hazardu.

Na konferencji nie zabrakło również głosu z Polski. Malwina Silva da Mota ze SKEF podzieliła się swoimi doświadczeniami z pracy z osobami uzależnionymi oraz ich bliskimi w krakowskim ODFIK.

Podkreśliła, że wsparcie oddłużeniowe powinno stanowić uzupełnienie terapii uzależnienia. Kluczowe jest więc podejście zintegrowane, łączące różne formy pomocy. Wskazała, że skuteczny model wsparcia obejmuje:

✔ terapię uzależnienia
✔ indywidualny plan oddłużeniowy
✔ blokady technologiczne (ograniczenie dostępu do stron hazardowych, blokady transakcji hazardowych, ograniczenie dostępu do kredytu)
✔ pracę nad nawykami finansowymi i relacją z pieniędzmi
✔ pracę z osobami współuzależnionymi, czyli realne włączenie rodziny w proces terapeutyczny i oddłużeniowy
✔ prewencję nawrotów, m.in. poprzez tzw. „antyhazardowy budżet”

Malwina Silva da Mota zwróciła również uwagę na konieczność walki z mitem, że to rodzina powinna spłacać długi osoby uzależnionej. W swoim wystąpieniu odniosła się także do dostępnych instrumentów prawnych, które mogą być wykorzystywane w pracy zarówno z osobą uzależnioną, jak i jej rodziną.

Konferencję zamknęła debata ekspercka moderowana przez Gwen Harris, z udziałem Marlies Mast (Kansspelautoriteit, Holandia), Joeriego Eijzenbacha (NVVK, Holandia) oraz Francesco Gaetano (były urzędnik Komisji Europejskiej, Włochy/Belgia).

Uzgodniono, że pierwszym krokiem powinno być ograniczenie normalizacji hazardu w przestrzeni publicznej w Europie, tak aby przestał on być postrzegany jako powszechny i neutralny element codziennego otoczenia.

Warsztaty Dilemme Europe

Ostatnim akcentem wydarzenia był udział w warsztatach poświęconych grze edukacyjnej Dilemme Europe. Celem spotkania było przedstawienie europejskiej adaptacji programu edukacji finansowej Dilemme Education, opracowanego przez CRÉSUS, MABS oraz SKEF, a także omówienie jego zastosowania w różnych kontekstach krajowych.

W części warsztatowej uczestnicy mieli możliwość zapoznania się z zasadami gry, samodzielnej rozgrywki oraz analizy potencjalnych zastosowań tego narzędzia w pracy z różnymi grupami odbiorców. Spotkanie miało charakter praktyczny i umożliwiło wymianę doświadczeń dotyczących wykorzystania gry jako narzędzia edukacyjnego.